Szanowny Kliencie

Nasza strona internetowa używa plików cookies (tzw. ciasteczka) w celach statystycznych, reklamowych oraz funkcjonalnych. Dzięki nim możemy indywidualnie dostosować stronę do twoich potrzeb. Każdy może zaakceptować pliki cookies albo ma możliwość wyłączenia ich w przeglądarce, dzięki czemu nie będą zbierane żadne informacje.

Polityka prywatności Akceptuję

Insulinooporność

Opracowała: mgr Izabela Wójcik

Insulinooporność to zaburzenie polegające na zmniejszeniu wrażliwości tkanek na działanie insuliny (hormonu odpowiedzialnego za regulowanie stężenia glukozy we krwi). Pomimo prawidłowego lub podwyższonego stężenia insuliny w organizmie, poziom glukozy przyjmuje nieprawidłowe wartości.

Czynniki ryzyka insulinooporności:

  • uwarunkowania genetyczne
  • czynniki środowiskowe
  • otyłość brzuszna (tzw. otyłość androidalna, typu jabłko)
  • wiek (ryzyko rośnie wraz z wiekiem)
  • płeć (częściej u mężczyzn)
  • niska aktywność fizyczna, siedzący tryb życia
  • nadmierne spożycie kalorii (wysokokaloryczna dieta)
  • produkty o wysokim indeksie glikemicznym (np. białe pieczywo, gotowana marchew, chipsy, frytki, puree ziemniaczane, suszone daktyle, drożdżówki)
  • używki (alkohol, palenie papierosów)
  • stany zapalne w organizmie
  • nadmiar hormonów działających przeciwstawnie do insuliny (kortyzol, glukagon, hormony, tarczycy, hormony wzrostu, parathormon, androgeny).

Objawy insulinooporności:

  • otyłość androidalna (przyrost masy ciała szczególnie w obrębie brzucha)
  • odczuwanie nadmiernej senności po posiłku
  • spadek nastroju, osłabienie i zmęczenie
  • rozdrażnienie
  • problemy z koncentracją i pamięcią
  • bóle głowy (tzw. „ciężka głowa”)
  • bóle stawów związane często ze zwiększonym stężeniem kwasu moczowego we krwi (dna moczanowa)
  • uczucie zimna
  • zmiany na skórze o typie rogowacenia ciemnego w okolicach karku, dołów pachowych i pachwin
  • częste uczucie głodu i zwiększona chęć na słodkie produkty
  • trudności w redukcji nadmiernej masy ciała
  • podwyższenie stężenia cholesterolu we krwi
  • nadciśnienie tętnicze.

Diagnostyka

Insulinooporność można rozpoznać na kilka sposobów. Metody polegają na jednoczesnych pomiarach stężeń insuliny i glukozy we krwi. Zaliczamy do nich:

  •  określenie wielkości ilorazu stężenia insuliny do stężenia glukozy we krwi (wartość wyższa niż 0,3 oznacza insulinooporność),
  • test tolerancji insuliny - jednorazowe dożylne podanie insuliny celem wykonania powtarzanych pomiarów stężenia glukozy we krwi (u osób z insulinoopornością spadek stężenia glukozy we krwi jest nieznaczny),
  • metaboliczną klamrę euglikemiczną – polega na pomiarze ilości glukozy potrzebnej do utrzymania stałej glikemii w warunkach podaży stałej ilości insuliny,
  • metodę HOMA (Homeostatic Model  Assessment) – na podstawie stężeń insuliny i glukozy we krwi oblicza się współczynnik insulinooporności (HOMA – IR) według określonego wzoru matematycznego (wartość powyżej 1,0 sugeruje insulinooporność).

Kalkulator dostępny na naszym serwisie https://ezaf.pl/kalkulator/homaIR

Kliniczne następstwa insulinooporności

Nieleczona insulinooporność może doprowadzić do wielu powikłań klinicznych. Najważniejsze z nich to:

  • zespół metaboliczny
  • choroby układu sercowo naczyniowego
  • cukrzyca typu 2
  • niealkoholowe stłuszczenie wątroby (NAFLD)
  • zespół policystycznych jajników (PCOS)
  • obturacyjny bezdech senny.

Leczenie

Często pojawia się pytanie czy można wyleczyć insulinooporność? Otóż wszystko zależy od przyczyn wywołujących to zaburzenie. Jeżeli problem leży w nieprawidłowym stylu życia, wówczas wprowadzenie kilku zmian może pomóc w wyrównaniu wyników badań. Jeśli natomiast insulinooporność pojawia się w wyniku występowania innych chorób lub jest uwarunkowana genetycznie, wtedy leczenie jest nieco bardziej skomplikowane i wymaga farmakoterapii.

Niestety nie ma jednego, konkretnego sposobu żywienia zalecanego w zaburzeniu jakim jest insulinooporność. Obserwacje pacjentów pokazują, że dietami przynoszącymi korzyści zdrowotne są: dieta DASH, dieta śródziemnomorska (więcej informacji: https://ezaf.pl/wpisy/dieta-srodziemnomorska,679) oraz dieta o niskim indeksie glikemicznym (więcej informacji w naszych materiałach do pobrania: https://ezaf.pl/materialy). Ponadto osobom cierpiącym na insulinooporność zaleca się stosowanie zasad zdrowego odżywiania opartych m. in. o piramidę żywności i żywienia (więcej informacji: https://ezaf.pl/wpisy/piramida-zywienia-i-aktywnosci-fizycznej,557).

Wrażliwość komórek na insulinę

Za wrażliwość komórek na insulinę w 50% odpowiadają uwarunkowania genetyczne, natomiast kolejne 50% to stopień i rodzaj otyłości oraz stopień aktywności fizycznej. W jakim sposób można zatem zwiększyć insulinowrażliwość tkanek?

  • stosuj się do zasad zdrowego odżywiania
  • jeśli to konieczne włącz do diety suplementację witaminowo-mineralną
  • zadbaj o minimum 30 minut dziennej aktywności fizycznej przez większość dni tygodnia
  • zrezygnuj z używek
  • zadbaj o utrzymanie prawidłowej masy ciała.

Przykładowy jadłospis

Śniadanie

  • chleb żytni z ziarnami posmarowany cienko masłem
  • twarożek ze szczypiorkiem i rzodkiewką
  • herbata zielona bez cukru

II Śniadanie

  • Wafle ryżowe z guacamole
  • Sok marchewkowo-jabłkowy

Obiad

I danie:

  • Zupa: krem z czerwonej soczewicy z grzankami pełnoziarnistymi

II danie:

  • Ziemniaki z wody z koperkiem
  • Dorsz pieczony
  • Fasolka szparagowa
  • Woda do picia

Podwieczorek

  • Kefir z liśćmi mięty

Kolacja

  • Pełnoziarnisty makaron ze szpinakiem i czosnkiem
  • Herbata miętowa

Piśmiennictwo:

  1. Musiałowska D., Słoma M.: Zbiór najczęściej zadawanych pytań na grupach wsparcia dla insulino opornych. Fundacja insulinooporność, zdrowa dieta i zdrowe życie.
  2. https://insulinoopornosc.com/wp-content/uploads/2018/08/VADEMECUM_DLA_INSULINOOPORNYCH.pdf
  3. Wańkowicz Z., Wesołowski P.: Insulin resistance – diagnostics methods and clinical outcomes. Nefrologia i Dializoterapia Polska, 2011, 15, 4.
  4. http://www.izz.waw.pl/pl/aktywno-fizyczna - dostęp 2019-02-06
PDF

Galeria zdjęć